Beyin Hipoksiye Ne Kadar Dayan─▒r?

Beyin Hipoksisi Nedir?

Beyin baz─▒ fonksiyonlar─▒n─▒ yerine getirebilmek i├žin s├╝rekli olarak oksijene ihtiya├ž duyar. Hipoksik kelimesi oksijenin k─▒smen yoklu─čunu ifade eder. Oksijenin k─▒smi yoksunlu─ču bili┼čsel yetenek ve fiziksel fonksiyonlarda bozulmalara yol a├žar. Hipoksik beyin tan─▒s─▒ konulan hastalar, uzun bir d├Ânem t─▒bbi bak─▒m ve rehabilitasyon yard─▒m─▒ almak zorunda kal─▒rlar. Beyin hipoksisinin en s─▒k g├Âr├╝lme nedeni kalp durmas─▒d─▒r. Bunun yan─▒nda inme, intihar giri┼čimleri s─▒ras─▒nda asfiksi geli┼čmesi, bo─čulma, travmalar, ciddi bron┼čial ast─▒m ve KOAH ataklar─▒ sonras─▒, karbon monoksit zehirlenmesi, akut kanamalar gibi bir ├žok neden sonras─▒nda beyne oksijenin gitmesinin kesilmesi durumlar─▒nda geli┼čebilmektedir. Ba┼člang─▒├žta bilincin tamamen kayb─▒ g├Âr├╝l├╝r. Hastalar uyand─▒r─▒lamaz. K─▒sa veya uzun s├╝rebilen bilin├ž kayb─▒ sonras─▒nda bitkisel hayat durumu g├Âr├╝lebilir. Bu durum hastan─▒n uyan─▒k ancak d─▒┼č uyaranlara tam cevaps─▒z oldu─ču bir durumdur. Baz─▒ hastalarda zamanla bilin├ž durumlar─▒nda geli┼čme ve ilerleme izlenebilse bile haf─▒za kayb─▒, konu┼čma bozuklu─ču, dengesizlik, v├╝cut hareketlerini ve duyular─▒n─▒ k─▒smen veya tama yak─▒n kaybetme, dikkat kayb─▒, baz─▒ psikolojik sorunlar─▒ i├žeren geni┼č bir sorun listesi olu┼čabilmektedir.

beyin hipoksiye ne kadar dayan─▒r

Beyin Hipoksiye Ne Kadar Dayan─▒r?

Ani ├Âl├╝mlerin bir ├žo─ču, kalbin ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n aniden durmas─▒na veya ├žok ├žok azalmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Kalbi ├žok yava┼člayan veya kalbin alt odalar─▒ndan kaynaklanan h─▒zl─▒ bir ├žarp─▒nt─▒yla kan bas─▒nc─▒ ├žok d├╝┼čen ki┼či, beynine kan gitmedi─či i├žin k─▒sa s├╝rede bilincini kaybedip yere y─▒─č─▒l─▒r. Kalp durmas─▒ dedi─čimiz bu olay─▒n en s─▒k nedeni kalp hastal─▒klar─▒d─▒r. Daha ender olarak solunum durmas─▒na, elektrik ├žarpmas─▒na, bo─čulmaya ve ┼čiddetli darbeye ba─čl─▒ olarak kalp durabilir. Kalbin att─▒─č─▒ kan─▒n y├╝zde 20-25’i beynimize gider. Beyin h├╝creleri kans─▒z kalmaya hi├ž tahamm├╝l edemez. Kan ak─▒┼č─▒ durunca veya ├žok azal─▒nca beyin h├╝creleri en fazla 5 dakika dayan─▒r. Daha sonra geri d├Ân├╝┼č├╝ms├╝z hasar ve h├╝cre ├Âl├╝m├╝ ba┼člar. Kalp durmas─▒ olu┼čtuktan sonraki birka├ž dakika i├žinde kalp masaj─▒ ve elektro┼čok uygulanabilirseniz ki┼či ├Âl├╝mden kurtulabilir.

Beyin Hasar─▒ Ka├ž Dakikada Olu┼čur?

Bir ├Ânceki ba┼čl─▒kta beyin h├╝creleri oksijensiz en fazla 5 dakika dayanabilir demi┼čtik. Peki nefes tutma rekoru neden 5 dakikadan fazla veya t├╝ps├╝z dal─▒┼člarda nas─▒l 10,15 dakika su alt─▒nda nefessiz kal─▒nabiliyor? Bu uzun s├╝reli nefes tutmalar, ├Âncesinde oksijen ci─čerlere ├žekildi─či i├žin yap─▒labilmektedir. Normalde, nefes al─▒p verirken, akci─čerlere giren oksijenin sadece k├╝├ž├╝k bir k─▒sm─▒ t├╝ketilmektedir, kalan─▒, karbondioksit ile birlikte d─▒┼čar─▒ at─▒l─▒r. Ancak nefes, ci─čerlerde tutuldu─ču s├╝rece, hapsolan oksijen bu 10,15 dakika boyunca t├╝ketilebilir. Dolay─▒s─▒yla, akci─čer hacmi ve bunun ne kadar─▒n─▒ doldurabildi─činiz, nefesi ne kadar uzun tutaca─č─▒n─▒z─▒ belirler. Yani nefesini tutanlar─▒n beyni oksijensiz kalmamaktad─▒r, sadece nefes almamaktad─▒rlar. ├ç├╝nk├╝ e─čer ki beyin ger├žekten oksijensiz kal─▒rsa ilk 2 dakika i├žerisinde beyin h├╝creleri geri d├Ân├╝┼č├╝ olan hasarlar almaya ba┼člar, 3 dakikadan sonra beyin h├╝creleri kal─▒c─▒ olarak hasar g├Ârmeye ve ├Âlmeye ba┼člar, 5 dakikadan sonra ise beyin h├╝creleri kitleler halinde ├Âl├╝r.

Beyin Nas─▒l ├ľl├╝r?

Beyin ├Âl├╝m├╝, t├╝m beyin fonksiyonlar─▒n─▒n geri d├Ân├╝┼čs├╝z kayb─▒na denir. ─░lk olarak 1968 y─▒l─▒nda Harvard'da tan─▒mlanm─▒┼č ve beyin ├Âl├╝m├╝ kriterleri Harvard Kriterleri olarak literat├╝re yerle┼čmi┼čtir. Bu nedenle Beyin ├Âl├╝m├╝ tan─▒s─▒ d├╝nyan─▒n her yerinde ayn─▒ standartlarda konur. Travma ya da hastal─▒k nedeniyle, beyin ├Âdemi ya da hipoksi sonucu beyninin nekrozu (h├╝cre ├Âl├╝m├╝) halinde, beyin fonksiyonlar─▒n─▒ yapamaz hale gelir. Bu durumda bilin├ž kaybolur, refleksler b├╝y├╝k oranda kaybolur ve ek olarak beyin sap─▒n─▒n da hasar─▒ ile kendili─činden solunum durur, g├Âz bebekleri b├╝y├╝r ve EEG aktivite kayb─▒ g├Âr├╝l├╝r. Genel olarak ba┼č ya da kalp gibi hayati organlara gelen a─č─▒r darbeler, kan kayb─▒, yaralanmalar, ├Âdem, ┼čok, oksijensizlik vb. durumlarda ger├žekle┼čir.

Beyin Hasar─▒ D├╝zelir mi?

Travmatik beyin hasar─▒ ge├žiren hastalar, acil m├╝dahale ve sonras─▒nda beyin cerrahisi ve n├Âroloji kliniklerince erken d├Ânemde m├╝dahaleye ihtiya├ž duyarlar. Bu m├╝dahale yo─čun bak─▒mda takip veya cerrahi giri┼čim ┼čeklinde olabilir. Beyne ve v├╝cudun geri kalan─▒na oksijen deste─či ve yeterli kan ak─▒┼č─▒n─▒n sa─članmas─▒ ve kan bas─▒nc─▒n─▒n kontrol edilmesi bu m├╝dahalenin ├Ânceliklerindendir. T─▒bbi durumu stabille┼čen hasta hemen fizik tedavi rehabilitasyon hekimi taraf─▒ndan de─čerlendirilmeli ve erken rehabilitasyon program─▒ ba┼člat─▒lmal─▒d─▒r. Hasta uygun hale geldi─činde, konu ├╝zerinde ├Âzelle┼čmi┼č n├Ârorehabilitasyon ve robotik rehabilitasyon imkanlar─▒ olan bir fizik tedavi ve rehabilitasyon klini─činde takip edilmesi en iyi se├ženek olacakt─▒r.

Erken d├Ânem sonras─▒ beyin dokusundaki ├Âdemin ortadan kalkmas─▒ ile ortaya ├ž─▒kan iyile┼čmeye spontan d├╝zelme denir. Daha sonraki d├Ânemde ise sinir h├╝crelerinde filizlenme ve yeni sinir ba─člant─▒lar─▒ olu┼čmas─▒ iyile┼čmenin devam─▒na katk─▒da bulunur. Ara┼čt─▒rmalar beyin hasar─▒ sonras─▒ n├Ârolojik d├╝zelmenin ilk 6 ay i├žinde en fazla oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. Bununla birlikte beyin hasar─▒ sonras─▒ iyile┼čme 2 y─▒la kadar h─▒zl─▒ bir ┼čekilde devam eder. Bu s├╝re├žte kapsaml─▒ bir fizik tedavi ve rehabilitasyon program─▒ hastan─▒n kazan─▒mlar─▒n─▒ maksimuma ├ž─▒kartacakt─▒r. ─░lk 2 y─▒l iyile┼čme daha h─▒zl─▒ olsa da, bu hastalarda ge├ž d├Ânemde de iyile┼čme potansiyeli ortaya ├ž─▒kabilir. Kal─▒c─▒ bili┼čsel ve fiziksel bozukluklar─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len hastalarda bile baz─▒ yetenekler yeniden geli┼čtirilebilir. Bu nedenle beyin hasar─▒ ge├žirmi┼č olan bir hastan─▒n fizik tedavi ve rehabilitasyon uzman─▒ liderli─činde, n├Âroloji, beyin cerrahisi ve psikiyatri uzman─▒ndan olu┼čan bir doktor ekibi taraf─▒ndan s├╝rekli takip edilmesi yararl─▒ olacakt─▒r.

Beyin Hipoksisini ├ľnleyebilir miyiz?

Baz─▒ sa─čl─▒k ko┼čullar─▒n─▒ izleyerek beyin hipoksisini ├Ânleyebilirsiniz. Tansiyonunuz ├žok d├╝┼č├╝kse bir doktora g├Âr├╝n├╝n ve ast─▒ml─▒ysan─▒z inhalerinizi her zaman yan─▒n─▒zda tutun. Y├╝kseklik hastal─▒─č─▒na yatk─▒nsan─▒z y├╝ksek irtifalardan ka├ž─▒n─▒n. Yang─▒n s─▒ras─▒nda oldu─ču gibi beklenmedik ┼čekilde oksijenden yoksun olan ki┼čiler i├žin, acil kardiyopulmoner res├╝sitasyon (CPR) , durumun daha k├Ât├╝ye gitmesini ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ olur.


Yorumlar