Cam Ne Kadar Dayan─▒r?

Cam dokunuldu─čunda sert ve kat─▒ bir malzemedir. K─▒r─▒lgan bir yap─▒s─▒ vard─▒r, sert bir y├╝zeyle aniden kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda k─▒r─▒lmaya meyillidir. Buna ra─čmen kimya terminolojisinde s─▒v─▒ olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Yani s─▒v─▒lar─▒ ta┼č─▒mak i├žin tasarlanm─▒┼č vazolar─▒n ├žo─ču asl─▒nda s─▒v─▒n─▒n kendi formudur. Ergimi┼č ya da s─▒v─▒ halde cam y├╝ksek bir viskoziteye sahiptir. 1000┬║C'de s─▒v─▒ haldeki cam─▒n viskozitesi en koyu ya─čdan daha y├╝ksektir. B├Âyle bir cam so─čutuldu─čunda, molek├╝ller s─▒v─▒ halin molek├╝ler yap─▒ d├╝zeninden, kat─▒ halin d├╝zg├╝n kristal yap─▒s─▒na ge├žemez. ├ç├╝nk├╝ y├╝ksek viskozite ve a─č─▒r molek├╝l hareketleri nedeniyle yeni bir molek├╝ler yap─▒ olu┼čturabilecek s├╝releri yoktur. Bunun sonucunda s─▒v─▒ haldeki cam molek├╝lleri, s─▒v─▒ maddelerin molek├╝ler yap─▒ d├╝zeni i├žinde sabit hale ge├žerler. Cam ─▒s─▒t─▒ld─▒─č─▒nda viskozite kademeli olarak d├╝┼čer, so─čutuldu─čunda ise kademeli olarak y├╝kselir. Bu durum metallerle k─▒yaslanacak olursa, metallerin s─▒v─▒ hale d├Ân├╝┼č├╝m├╝ anidir. Cam─▒n so─čutulmas─▒ ile viskozitesindeki kademeli art─▒┼č cama arzu edilen ├╝r├╝n ┼čeklinin verilmesine f─▒rsat yaratarak metallere k─▒yasla daha geni┼č bir ├žal─▒┼čma aral─▒─č─▒ kazand─▒r─▒r. Cam─▒n ana maddesi, saydaml─▒k ├Âzelli─čini sa─člayan, amorf b├╝nye i├žinde erimi┼č ve da─č─▒lm─▒┼č durumda bulunan silisyumdioksittir (SiO2).

Cam─▒n bas─▒n├ž dayan─▒m─▒ 500-900 MPa, ├žekme dayan─▒m─▒ ise 20-90 MPa aras─▒nda de─či┼čmektedir. Cam a┼č─▒nmaya dayan─▒kl─▒ bir malzemedir.

cam ne kadar dayan─▒r

Camlar;

  • Amorf i├ž yap─▒l─▒,
  • Olduk├ža stabil,
  • Asidik ve atmosferik etkenlere, ─▒s─▒ de─či┼čikliklerine dayan─▒kl─▒,
  • I┼č─▒─č─▒ d├╝zg├╝n k─▒rma ├Âzelli─čine sahip,
  • G├╝ne┼č radyasyonuna ge├žirimli saydam yap─▒ malzemeleridir.

Cam malzemesinin yap─▒ malzemesi ve di─čer alanlarda kullan─▒labilmesi i├žin fiziksel, kimyasal ve mekanik ├Âzelliklerinin bilinmesi gereklidir.

Yo─čunluk

Camlar─▒n yo─čunluklar─▒ bile┼čimlerine giren ana bile┼čenlerin oran─▒na ve cinsine g├Âre de─či┼čik de─čerler al─▒r. ├çe┼čitli cam t├╝rlerinin yo─čunluklar─▒ 2.2 g/cm3 ile 3.0 g/cm3 aras─▒nda de─či┼čmektedir. Baz─▒ ├Âzel cam t├╝rlerinde 8 g/cm3 gibi yo─čunluklara ula┼čmaktad─▒r. Binalarda kullan─▒lan normal camlar─▒n yo─čunluklar─▒ 2.5 g/cm3’t├╝r.

Sertlik

Mohs sertli─čine g├Âre cam─▒n sertli─či 6 ile 7 aras─▒ndad─▒r. Bu d├╝zeydeki sertlik cama iyi bir a┼č─▒nma direnci kazand─▒r─▒r. B├Âylece parlak y├╝zeyli cam ├╝r├╝nler saydaml─▒klar─▒n─▒ hemen hemen s─▒n─▒rs─▒z bir ├Âl├ž├╝de muhafaza edebilirler. Normal pencere camlar─▒nda Mohs sertlik de─čeri biraz daha d├╝┼č├╝k olup 5.5 civar─▒ndad─▒r.

Saydaml─▒k ge├žen ─▒┼č─▒─č─▒n gelen ─▒┼č─▒─ča oran─▒ olup camlarda K= % 80 - % 98’dir. Bu nedenle cam, en saydam plastikten daha y├╝ksek bir saydaml─▒─ča sahiptir. K─▒rma indisi, do─črudan cam─▒n yo─čunlu─ču ile ilgilidir. Normal camda 1.52 olan k─▒rma indisi kristal camda 1.60’d─▒r.

Yumu┼čama s─▒cakl─▒─č─▒ 500-600 ┬║C aras─▒nda bulunmaktad─▒r

Cam k─▒r─▒lgan gevrek t├╝rde bir malzeme olup darbeye ve ┼čekil de─či┼čimlerine dayan─▒kl─▒ de─čildir. Bunun nedeni cam─▒n kat─▒la┼čmas─▒ s─▒ras─▒nda silikatlar─▒n d├╝zensiz bir yap─▒da birle┼čmesidir. Kristal yap─▒daki gibi d├╝zenli kat─▒la┼čma olmad─▒─č─▒ i├žin tane s─▒n─▒rlar─▒ mevcut de─čildir. K─▒r─▒lma an─▒nda ├žatlak ilerlemesini engelleyecek veya yava┼člatacak dislokasyonlar mevcut de─čildir. Bu nedenle ani ve gevrek k─▒r─▒lma g├Âzlenir.

Cam neden ye┼čil renklidir? Normal y├╝zd├╝rme cam a├ž─▒k bir ye┼čil renge sahiptir. Bu renk cam─▒n kenarlar─▒nda daha yo─čun g├Âr├╝n├╝r ve ham maddelerde bulunan do─čal demir i├žeren oksit nedeniyle olu┼čur. Demir oksit i├žeri─či ├žok d├╝┼č├╝k ham maddeler se├žilmesi ya da kimyasal a─čartma i┼člemi uygulanmas─▒ ile bu eriyik tamamen do─čal renkli, ekstra beyaz bir cam haline getirilebilir.


Yorumlar