Haşhaş ezmesi, yağlı tohumlardan elde edildiği için doğru saklanmazsa okside olup acılaşabilir. Haşhaş ezmesi, serin, kuru ve karanlık bir ortamda, kapağı sıkıca kapalı olarak 1 yıla kadar tazeliğini korur. Derin dondurucuda saklandığında bu süre 2 yıla kadar uzayabilir. Ancak paket açıldıktan sonra hava ile teması kesilmeli ve mümkünse buzdolabında saklanarak kısa sürede tüketilmelidir.
Haşhaş bitkisi denilince akla ilk olarak Afyon ve çevresi gelmektedir. Ancak haşhaş, toprak açısından seçici olmayan ve hemen hemen tüm toprak çeşitlerinde yetişebilen bir bitkidir. Tohumlarının çimlenebilmesi için toprağın sıcaklığı en az 3-4°C olmalıdır. Haşhaş, yılda yalnızca bir kez mahsul verebilen bir bitkidir ve ilaç üretiminden gıda sektörüne kadar geniş bir kullanım alanı vardır.
Haşhaş Ezmesi Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Haşhaş ezmesi, haşhaş bitkisinin "kafa" kısmındaki tohumların kavrulup ezilmesiyle elde edilir. Özellikle siyah haşhaş tohumları yüksek yağ oranına (%40-60) sahiptir. Bu ezme; çöreklerde, bükmelerde, poğaçalarda ve kahvaltılarda tatlı veya tuzlu karışımlarla sıkça tüketilir. Hem lezzet hem de besin değeri açısından oldukça zengindir.
Haşhaş Ezmesi Saklama Süreleri Tablosu
| Saklama Yeri | Süre | Koşullar |
|---|---|---|
| Kiler / Dolap | 1 Yıl | Serin, kuru ve karanlık ortamda, kapağı kapalı. |
| Derin Dondurucu | 2 Yıl | Hava almayan kapta veya poşette. |
| Nemli Ortam | Önerilmez | Hızla küflenir ve okside olur. |
Haşhaş Ezmesi Nasıl Saklanır?
Haşhaş ezmesinin en büyük düşmanları nem, sıcaklık ve ışıktır. Yağ oranı yüksek olduğu için oksitlenmeye (acılaşmaya) çok müsaittir. Uzun ömürlü saklama için şu adımları izleyin:
- Hava Temasını Kesin: Ürünü mutlaka hava almayacak şekilde sıkıca kapanan cam kavanozlarda saklayın.
- Işıktan Koruyun: Güneş ışığı yağın yapısını bozar. Karanlık bir dolap içi veya kiler en uygun yerdir.
- Nem Kontrolü: Ortamın nem oranı %12’nin üzerine çıkmamalıdır. Nem, bakteri ve küf oluşumunu tetikler.
- Açıldıktan Sonra: Kavanoz açıldıktan sonra oksidasyon süreci hızlanır. Tazeliğini korumak için buzdolabında saklamanız ve her kullanımda temiz kaşık kullanmanız önerilir.
Haşhaş Ezmesinin Bozulduğunu Anlama Testi
1. Koku Testi
Kavanozu açtığınızda taze ve yağlı haşhaş kokusu yerine; ekşi, ağırlaşmış yağ veya boya benzeri bir koku alıyorsanız ürün bozulmuştur.
2. Görsel Kontrol (Küf ve Renk)
Ezmenin yüzeyinde beyaz veya yeşilimsi pamukçuklar (küf) oluşmuşsa, renk değişimi varsa kesinlikle tüketilmemelidir. Küf toksinleri gıdanın içine işlemiş olabilir.
3. Yağ Ayrışması ve Doku
Doğal haşhaş ezmesinde yağın üste çıkması normaldir ve karıştırılabilir. Ancak yağ aşırı derecede ayrışmış, tortu dibe çöküp sertleşmişse ve kötü kokuyorsa bozulma başlamış olabilir.
Haşhaş Yağı ve Sağlığa Faydaları
Haşhaş ezmesinin hammaddesi olan tohumlardan elde edilen yağ, sağlık açısından oldukça kıymetlidir. Siyah haşhaş yağı; E vitamini, Omega-6 yağ asitleri ve antioksidanlar bakımından zengindir. Geleneksel tıpta ağrı kesici ve sakinleştirici etkisiyle bilinir. Özellikle diş veya baş ağrısı gibi durumlarda haricen kullanıldığında rahatlama sağlayabilir.
Uzman İncelemesi
Gıda Mühendisleri, haşhaş ezmesinin raf ömrünü belirleyen en önemli faktörün oksidasyon olduğunu belirtiyor. Siyah haşhaşın yüksek yağ içeriği, onu havayla temas ettiğinde bozulmaya açık hale getirir. Bu nedenle, ev tipi kullanımlarda küçük kavanozların tercih edilmesi ve açılan ürünün buzdolabında saklanması gıda güvenliği açısından en doğrusudur.
Sıkça Sorulan Sorular
Haşhaş ezmesi oda sıcaklığında ne kadar dayanır?
Serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde, kapağı açılmadan 1 yıl boyunca tazeliğini koruyabilir.
Haşhaş ezmesini derin dondurucuda saklamak mümkün mü?
Evet, derin dondurucuda uygun kaplarda veya poşetlerde 2 yıla kadar güvenle saklanabilir.
Haşhaş ezmesi bozulursa zehirler mi?
Bozulan haşhaş ezmesinde küf toksinleri (mikotoksinler) oluşabilir ve yağ asitleri okside olur. Bu durum gıda zehirlenmesine veya mide rahatsızlıklarına yol açabilir.
Haşhaş tohumları neden acılaşır?
Yüksek yağ içeriği nedeniyle sıcak ve ışıkla temas ettiğinde oksidasyon gerçekleşir, bu da tadın acılaşmasına neden olur.
Haşhaş ezmesinin faydaları nelerdir?
Zengin E vitamini ve Omega-6 kaynağıdır. Tok tutar, enerji verir ve doğal ağrı kesici özellikler gösterir.
Tesekurler