Hızlı Bilgi Kartı
Derz üstüne derz uygulaması, eski dolgu hiç kazınmadan ve yüzey temizlenmeden yapıldığında tutunma alanı bulamayacağı için sadece 2 ila 6 ay içinde çatlayarak pul pul dökülür. Ancak eski derz en az 2-3 milimetre derinliğinde kazınıp, akrilik veya silikon katkılı yeni nesil esnek derz dolgularıyla doğru şekilde uygulandığında bu süre kuru zeminlerde 5 ila 8 yıla, ıslak zeminlerde ise 3 ila 5 yıla kadar dayanabilir.
| Uygulama Yöntemi | Ortalama Dayanım Ömrü | İdeal Kullanım Alanı | Dökülme / Bozulma Riski |
|---|---|---|---|
| Hiç Kazımadan Üstüne Sürme | 2 - 6 Ay | Önerilmez (Geçici Makyaj) | Çok Yüksek (Hemen Atar) |
| 2-3 mm Kazıyıp Uygulama | 5 - 8 Yıl | Salon, Koridor, Mutfak Zemini | Düşük (Doğru Kuruma Şart) |
| Islak Hacim (Banyo/Duş İçi) | 2 - 4 Yıl | Duşakabin İçi, Küvet Kenarı | Orta (Su ve Kimyasal Aşınması) |
| Epoksi Derz Kullanımı | 10 Yıl + | Sürekli Su Gören Alanlar | En Düşük (Kalıcı ve Sert Çözüm) |
Fayans aralarındaki o can sıkıcı kararmalardan kurtulmak için yapı marketten aldığınız hazır tüp derzi eski derzin üzerine sıkmayı mı planlıyorsunuz? Çoğu kişi bu hatayı yapar ve bir ay sonra elektrik süpürgesinin o yeni derzi kalıp halinde söküp aldığına şahit olur. 2026 yılı güncel yapı kimyasalları standartlarına göre eski derzi yenilemenin kalıcı yollarını ve paranızı çöpe atmamanın sırlarını aşağıda detaylandırdık.
Derz Üstüne Derz Neden Tutmaz? (Kimyasal Gerçekler)
Ev yenileme projelerinde en çok başvurulan ama en sık hüsranla sonuçlanan işlemlerin başında "hazıra konarak" derz çekmek gelir. Çimento esaslı derz dolguları, yapısı gereği gözenekli (pürüzlü) yüzeylere tutunmak üzere tasarlanmıştır. Yıllarca kullanılmış eski bir derz dolgusunun üzeri sabun artıkları, yağ, kireç ve yüzey temizleyicilerin bıraktığı kimyasal filmlerle kaplanmıştır.
Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve seramik kaplama uzmanlarının teknik rehberlerinde de altı çizildiği üzere; yeni dökülen çimento bazlı bir malzemenin, kirli ve pürüzsüzleşmiş eski bir çimento katmanına kimyasal olarak kaynaması (aderans sağlaması) imkansızdır. Yeni sürdüğünüz derz, eski derzin üzerinde sadece ince bir "kabuk" oluşturur. Bizim kendi banyomuzda yaptığımız testlerde, hiç kazıma yapmadan çektiğimiz 1 milimetrelik yeni dolgunun, ilk detaylı paspaslamada kağıt gibi yırtılıp fayans aralarından çıktığını net bir şekilde gördük.
Eğer eski derziniz zamanla aşınmış ve fayans seviyesinin 2-3 milimetre altına çökmüşse şanslısınız; bu "kanal" yeni derz için bir tutunma alanı yaratır. Ancak eski derz fayansla aynı hizadaysa, üzerine süreceğiniz her malzeme dışarıda kalacak ve ilk fiziksel temasta kırılacaktır.
Ömrü Belirleyen Faktörler: Mekana Göre Dayanıklılık
Derz üstüne derz (veya kazınarak yenilenmiş derz) uygulamasının ne kadar dayanacağı, o zeminin maruz kaldığı trafiğe ve neme doğrudan bağlıdır.
Banyo ve Duşakabin (Zorlu Sınav)
- Banyolar, sürekli sıcak suyun, buharın ve asidik temizleyicilerin (kireç çözücü vb.) kullanıldığı alanlardır.
- Duşakabin içinde derz üstüne derz yaparsanız, sabunlu su yeni ve eski katman arasına sızar. Bu bölgede ömür en fazla 1-2 yıldır.
- Uyarı: Banyolarda standart çimento bazlı derz yerine, suyu iten "silikon katkılı" veya "akrilik" esnek derz dolguları kullanılması gıda/hijyen güvenliği ve küf önleme açısından 2026 standartlarında zorunluluk haline gelmiştir.
Mutfak Tezgah Arası ve Zeminler
- Mutfak tezgah araları suya daha az, ancak sıçrayan yağlara daha çok maruz kalır. Buradaki derz yenilemeleri genellikle 4-5 yıl sorunsuz dayanır.
- Zeminlerde ise (özellikle mutfak ve antre), sandalyelerin çekilmesi ve ağır ayak trafiği nedeniyle yüzeysel yapılan derz çabuk çatlar.
Derzin Bozulduğu ve Atacağı Nasıl Anlaşılır?
Yeni yaptığınız derzin ömrünü tamamladığını veya hatalı uygulama nedeniyle yüzeyi terk etmeye başladığını şu belirtilerden anlarsınız:
- Kılcal Çatlaklar (Örümcek Ağı): Kuruduktan sadece birkaç gün sonra fayans kenarlarında ince çizgiler beliriyorsa, derz suyunu çok hızlı kaybetmiş veya zemine tutunamamıştır.
- Tozuma (Tebeşirlenme): Parmağınızı derzin üzerinde gezdirdiğinizde elinize tebeşir tozu gibi beyaz/gri bir toz geliyorsa, derzin içindeki bağlayıcılar ölmüştür. Su gördüğü an eriyip gidecektir.
- Bölgesel Kopmalar: Temizlik yaparken veya elektrik süpürgesi kullanırken derzin 3-5 santimetrelik şeritler halinde fayans arasından fırlaması, "üst üste binme" hatasının en net kanıtıdır.
İsrafı Önleme: Derzi Sökmeden Yenilemenin Ekonomik Yolları
Eski derzi sökmek tozlu, zahmetli ve fayansları kırma riski taşıyan bir iştir. Eğer derzleriniz fiziksel olarak sağlam (dökülmemiş) ama sadece kararmış veya lekelenmişse, üzerine yeni çimento harcı çekmek israf ve zaman kaybıdır. Bunun yerine şu alternatifleri değerlendirebilirsiniz:
Derz Boyası (Grout Pen) Kullanımı
Kozmetik bir yenileme istiyorsanız, 2026'nın en pratik çözümü epoksi veya akrilik bazlı derz boyası kalemleridir.
Dayanım: Ortalama 1-2 yıl.
Avantajı: Çatlama yapmaz, fayansı kalınlaştırmaz ve eski derzin içine nüfuz ederek rengini sıfırlar. Kalem ucuyla çekildiği için taşırma derdi yoktur. Uygulamadan önce yüzeyin tamamen kuru ve yağsız olması şarttır.
Derz Koruyucu Cila (Sealer)
Eğer derzlerinizi temizlediyseniz ve bir daha kirlenmesini istemiyorsanız, piyasada bulunan şeffaf derz koruyucu sıvıları bir fırça yardımıyla derzlerin üzerine sürebilirsiniz. Bu sıvı, gözenekleri tıkayarak su ve kirin içeri işlemesini engeller. Bu yöntem, mevcut derzin ömrünü en az 3 yıl uzatır.
Başarılı Bir "Derz Üstüne Derz" Uygulaması Nasıl Yapılır?
Eğer bölgesel çökmeler varsa ve mutlaka yeni derz harcı uygulamanız gerekiyorsa, bunun "kalıcı" olmasını sağlayacak profesyonel adımlar şunlardır:
Adım Adım Kalıcı Derz Yenileme Rehberi
- Zemin Hazırlığı (Kazıma): Bir "derz kazıma aparatı" (maket bıçağına benzeyen elmas uçlu alet) alın. Eski derzi tamamen sökmek zorunda değilsiniz, ancak fayansın yüzeyinden en az 2-3 milimetre aşağıya inene kadar eski dolguyu kazıyın. Bu, yeni harcın tutunacağı "vadiyi" oluşturacaktır.
- Kimyasal Temizlik: Kazıma işleminden sonra kanalların içinde kalan tozları elektrik süpürgesiyle iyice çekin. Ardından o bölgeleri sirkeli su veya yağ çözücü ile silin. En kritik nokta: Uygulamaya başlamadan önce araların tamamen, %100 kurumuş olması gerekir. Islak derz üzerine yapılan yeni derz kabarır.
- Harcın Hazırlanması: Hazır tüp derzler yerine, toz halinde satılan silikon katkılı derz dolgularından alın. Su ile yoğurt kıvamına gelene kadar karıştırın. İçinde topak kalmamasına özen gösterin. (İpucu: Su yerine sıvı akrilik astar katarsanız ömrünü ikiye katlarsınız).
- Çekme ve Silme: Kauçuk uçlu bir derz malası ile harcı çapraz hareketlerle (fayans çizgilerine 45 derece açıyla) kanallara yedirin. 15-20 dakika matlaşmasını bekledikten sonra, çok hafif nemli (ıslak değil) bir süngerle fayans yüzeyindeki fazlalıkları dairesel hareketlerle temizleyin.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Silikonlu derz üstüne normal derz tutar mı?
Kesinlikle tutmaz. Silikon, yapısı gereği su ve malzeme itici bir özelliğe sahiptir. Eski derziniz silikon bazlıysa veya aralara şeffaf silikon çekilmişse, üzerine süreceğiniz hiçbir çimento bazlı dolgu oraya yapışmayacaktır. Öncesinde silikon sökücü kimyasallarla veya mekanik olarak o katmanın tamamen temizlenmesi gerekir.
Derz dolgusu kaç saatte kurur ve ne zaman su değebilir?
Standart akrilik/silikon katkılı derz dolgularının üzerinde yürünebilmesi için oda sıcaklığında en az 24 saat geçmesi gerekir. Ancak tam kimyasal kürlenme (sertleşme) ve su ile temas edebilme süresi 48 ila 72 saattir. Banyoda derz yaptıysanız, en az 3 gün o bölgeye su değdirmemeniz, derzin ömrünü dramatik şekilde uzatır.
Derz harcına tutkal (veya beyaz tutkal) katılır mı?
Geleneksel ustaların sıkça başvurduğu bu yöntem, derzin esnekliğini ve yapışma gücünü (aderans) artırır. Beyaz ahşap tutkalı, harcın fayansa daha iyi tutunmasını sağlayabilir ancak banyo gibi sürekli suya maruz kalan yerlerde tutkal zamanla çözülebilir. Bunun yerine yapı marketlerde satılan profesyonel "Lateks Derz Katkısı" kullanmak, gıda ve sağlık güvenliği standartları açısından çok daha doğru bir çözümdür.
Epoksi derz nedir, normal derzin üzerine uygulanır mı?
Epoksi derz, çimento içermeyen, reçine bazlı, asitlere ve suya karşı %100 dayanıklı, ömürlük bir derz çeşididir. Ancak uygulaması çok zordur ve normal derzin üzerine direkt uygulanmaz. Eski derzin tamamen (fayans kalınlığınca) boşaltılması ve zeminin kuru olması şarttır. Genellikle endüstriyel mutfaklarda ve havuzlarda kullanılır.
