Hızlı Bilgi Kartı
Tahin, içerdiği yüksek orandaki susam yağı ve düşük nem miktarı sayesinde doğanın en dayanıklı gıdalarından biridir. Kapağı açılmamış tahin, serin ve karanlık bir yerde 2-3 yıl bozulmadan durabilir. Kapağı açıldıktan sonra ise oda sıcaklığında (kilerde) 6-12 ay, buzdolabında ise 1 yıldan fazla tazeliğini korur. Tahinin üzerindeki yağın ayrışması bozulma değil, doğallık işaretidir.
| Durum | Kiler (Oda Sıcaklığı) | Buzdolabı (+4°C) | Risk Faktörü |
|---|---|---|---|
| Kapalı Şişe | 2 - 3 Yıl | 3 Yıl + | Güneş Işığı (Acılaşma) |
| Açılmış Şişe | 6 - 12 Ay | 1 Yıl + | Oksidasyon (Hava Teması) |
| Ev Yapımı Tahin | 1 Ay | 3 - 4 Ay | Koruyucu olmaması |
Tahininizin üzerinde biriken yağı döküyor musunuz? Yapmayın! O yağ, tahini koruyan doğal bir kalkan ve lezzet kaynağıdır. Tahinin dibindeki "betonlaşmış" tortuyu nasıl açacağınızı ve bozuk tahinin nasıl koktuğunu aşağıda anlattık.
Tahin Bozulur mu? Yoksa Ölümsüz mü?
Pekmezle buluştuğunda kış aylarının vazgeçilmezi olan tahin, teknik olarak bozulması çok zor bir gıdadır. Bakteriler ve küf mantarları, yaşamak için neme (suya) ihtiyaç duyar. Tahin ise neredeyse tamamen yağ ve proteinden oluştuğu için içinde bakteri üremesi çok zordur.
Ancak bu, tahinin sonsuza kadar dayanacağı anlamına gelmez. Tahinin en büyük düşmanı oksijen ve ısıdır. Susam yağı, uzun süre hava ile temas ettiğinde okside olur ve halk arasında "acılaşma" (rancidity) dediğimiz kimyasal bozulmaya uğrar. Yani tahininiz küflenip sizi zehirlemese bile, tadı yenmeyecek kadar kötüleşebilir.
Buzdolabı mı, Mutfak Dolabı mı? Büyük Tartışma
Tahin severlerin ikiye bölündüğü konu budur. Her iki yöntemin de artıları ve eksileri vardır:
1. Mutfak Dolabı (Kiler) Saklaması
Sık tahin tüketenler için en ideal yöntemdir.
Avantajı: Tahin her zaman akışkandır, kolay dökülür ve karıştırılır.
Dezavantajı: Yaz aylarında veya sıcak mutfaklarda yağ daha hızlı okside olabilir (acılaşabilir).
Öneri: Şişeyi güneş görmeyen, serin ve kuru bir dolapta tutun. Ocağın yanındaki dolaba koymayın.
2. Buzdolabı Saklaması
Nadiren tahin yiyenler için en güvenli yöntemdir.
Avantajı: Soğuk, yağın bozulmasını durdurur. Tahinin ömrünü maksimuma çıkarır.
Dezavantajı: Tahin soğukta sertleşir. Dolaptan çıkardığınızda kaşık girmeyebilir, sürmek zorlaşır.
Çözüm: Kullanmadan 20-30 dakika önce dolaptan çıkarıp oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.
Yağ Ayrışması (Üste Çıkan Yağ) Bozulma Mıdır?
Kavanozu elinize aldınız, üstte sarı bir yağ tabakası, altta ise tortu var. Korkmayın, tahininiz bozulmadı! Aksine, bu durum tahinin içinde emülgatör (kıvam artırıcı kimyasal) olmadığının ve doğal olduğunun kanıtıdır. Susamın kendi yağı zamanla yukarı çıkar.
Ayrışan Tahin Nasıl Düzeltilir?
- Yağı Dökmeyin: O yağı dökerseniz, altta kalan kısım kuru, tatsız ve beton gibi sert bir kütle olur.
- Sabırla Karıştırın: Sağlam bir kaşık veya bıçak yardımıyla, dibe çöküp sertleşen kısmı yukarıdaki yağla iyice harmanlayın.
- Ters Çevirme Taktiği: Tahini dolapta saklarken ara sıra kavanozu ters çevirip bekletmek, yağın dibe (yani kapağa doğru) hareket etmesini sağlayarak karışmayı kolaylaştırır.
Bozuk Tahin Nasıl Anlaşılır? 3 İşaret
Tahin nadiren küflenir, ancak "acılaşır". İşte o işaretler:
- Koku Testi (En Önemlisi): Tahini kokladığınızda mis gibi kavrulmuş susam kokusu yerine; eski boya, oyun hamuru, mum boya veya tiner benzeri ağır ve metalik bir koku alıyorsanız, yağ okside olmuştur. Tüketmeyin.
- Tat Testi: Tadına baktığınızda boğazınızı yakan, keskin bir acılık veya ekşilik varsa bozulmuştur. (Susamın doğal hafif acılığı ile karıştırmayın, bozuk tat çok baskındır).
- Küf (Su Teması): Eğer tahinin içine ıslak kaşık soktuysanız veya su damladıysa, yüzeyde yeşilimsi/siyah küf öbekleri oluşabilir. Bu durumda tamamını atın.
Dibinde Donan (Betonlaşan) Tahin Nasıl Açılır?
Uzun süre bekleyen tahinin dibi taş gibi olur. Bunu açmak bilek gücü ister.
Benmari Usulü: Kavanozu (cam ise) sıcak su dolu bir kabın içine oturtun. Isınan yağ yumuşayacak ve tortuyu çözmek kolaylaşacaktır.
Blender: Eğer kavanozda karıştırmak imkansızsa, tüm içeriği (yağıyla beraber) bir mutfak robotuna dökün. İçine 1 tatlı kaşığı kokusuz sıvı yağ (fındık yağı gibi) ekleyip çekin. İlk günkü kıvamına dönecektir.
Ev Yapımı Tahin Ne Kadar Dayanır?
Evde susamı kavurup robotta çekerek yaptığınız tahin, market tahinleri kadar dayanıklı değildir. Çünkü sterilizasyon işlemi görmemiştir. Ev yapımı tahini mutlaka buzdolabında saklamalı ve en geç 3-4 ay içinde tüketmelisiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tahin tarihi geçerse yenir mi?
Üzerindeki Son Tüketim Tarihi (STT) değil, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ise ve tahinde kötü koku/küf yoksa yenilebilir. Tahin genellikle belirtilen tarihten aylar sonra bile güvenlidir.
Tahin neden acılaşır?
Tahinin içindeki doymamış yağ asitleri, sıcak ve ışıkla temas ettiğinde oksijenle tepkimeye girer. Bu kimyasal süreç, yağın yapısını bozar ve acı tada neden olur.
Tahine su değerse ne olur?
Su, tahinin yapısını bozar ve topaklanmasına (kesilmesine) neden olur. Daha da önemlisi, su girdiği an bakteri ve küf üremesi için ortam oluşur. Tahin kavanozuna her zaman kuru kaşık sokun.
Tahin dondurulur mu?
Teknik olarak evet, ancak gerek yoktur. Dondurucuda yağ ayrışması daha şiddetli olur ve çözüldüğünde kıvamı bozulabilir. Buzdolabı rafı saklama için yeterlidir.
