Diş dolgusu, kullanılan malzemeye ve ağız bakımına göre ömrü değişen tıbbi bir uygulamadır. İyi yapılmış bir amalgam (gümüş) dolgu 15-20 yıl, kompozit (beyaz) dolgu ise ortalama 7-10 yıl dayanır. Ancak diş sıkma, sert gıdalar veya uygulama sırasındaki teknik hatalar (tükürük değmesi gibi) dolgunun 1 hafta içinde düşmesine bile neden olabilir.
Çürüyen dişleri kurtarmanın ve estetik görünümü geri kazanmanın en yaygın yolu diş dolgusudur. Ancak hastaların en büyük endişesi "Bu dolgu ne kadar dayanır?" veya "Yemek yerken düşer mi?" sorularıdır. Normal şartlarda kusursuz sertleştirilen bir dolgu, ön diş veya azı dişi fark etmeksizin 15 yıla kadar, hatta iyi bakılırsa ömür boyu dayanabilir. Ancak bazı teknik hatalar ve kullanım alışkanlıkları bu süreyi ciddi oranda kısaltır.
Diş Dolgusu Dayanıklılık Süreleri Tablosu
| Dolgu Malzemesi | Ortalama Ömür | Dayanıklılık Notu |
|---|---|---|
| Amalgam (Gri/Metal) | 15 - 25 Yıl | Çiğneme basıncına en dayanıklı türdür. |
| Kompozit (Beyaz) | 5 - 10 Yıl | Estetiktir ancak arka dişlerde aşınabilir. |
| Seramik/Porselen | 15 Yıl+ | Leke tutmaz ve çok dayanıklıdır. |
| Ön Diş Dolgusu | 5 - 8 Yıl | Isırma kuvvetine maruz kaldığı için risklidir. |
Diş Dolgusu Neden Düşer? (Kısa Sürede Bozulma Sebepleri)
Bazen dolgu yapıldıktan çok kısa bir süre sonra (hatta 1 hafta içinde) düşebilir veya kırılabilir. Bunun sebebi genellikle malzeme kalitesi değil, uygulama hataları veya hasta alışkanlıklarıdır. İşte dolgunun dayanmamasına neden olan kritik faktörler:
- Tükürük/Salya Teması: Dolgu yapılırken dişin içine salya kaçması, dolgu maddesinin dişe yapışmasını (bonding) engeller. En sık görülen düşme sebebidir.
- Sığ Açılan Kavite: Çürük temizlenirken açılan dolgu çukuru yeterince derin veya tutucu formda değilse dolgu tutunamaz.
- Diş Gıcırdatma (Bruksizm): Dişinizi gıcırdatıyorsanız veya sıkıyorsanız, dolguya binen aşırı yük onu çatlatır ve düşürür.
- Sivri Diş Teması: Karşıt dişin sivri bir kenarı, sürekli dolguya basıyorsa (yükseklik varsa) dolgu kırılır.
- Tarihi Geçmiş Malzeme: Kullanılan yapıştırıcı (bonding) veya dolgu malzemesinin son kullanma tarihi geçtiyse kimyasal reaksiyon gerçekleşmez.
- Taşkın Dolgu: Dolgu kütlesi dişin sınırlarından dışarı taşıyorsa, yiyecekler buraya takılarak dolguyu yerinden oynatır.
Ön Diş Dolgusu Ne Kadar Dayanır?
Ön diş dolguları (bonding uygulamaları), estetik amaçlı yapıldığı için arka dişlere göre daha hassastır. Isırma ve koparma işlevi ön dişlerle yapıldığı için bu dolgulara aşırı kuvvet uygulanmamalıdır. Çekirdek çitlemek, kalem ısırmak veya ön dişle sert bir şey koparmak dolgunun ömrünü kısaltır. İyi bakılırsa 5-10 yıl estetiğini korur, ancak sigara ve kahve tüketimiyle renk değiştirebilir.
Dolgunun Ömrünü Uzatmak İçin Ne Yapmalı?
1. Ağız Hijyeni
Günde en az 2 kez fırçalama ve diş ipi kullanımı, dolgu kenarında yeni çürük oluşumunu engeller. Dolgunun altı çürürse, dolgu düşer.
2. Sert Gıdalardan Kaçınma
Fındık, buz veya sert şekerleri doğrudan dolgulu dişinizle kırmayın. Bu, hem kendi dişinizi hem de dolguyu çatlatabilir.
3. Gece Plağı Kullanımı
Eğer diş sıkma probleminiz varsa, doktorunuzdan gece plağı isteyerek dolgularınıza binen yükü azaltın.
Uzman İncelemesi
Diş hekimleri, dolgunun ömrünün %50'sinin hekimin tekniğine, %50'sinin ise hastanın bakımına bağlı olduğunu belirtir. Özellikle izolasyon (dolgu sırasında dişin kuru kalması) başarının anahtarıdır. Modern diş hekimliğinde kullanılan "Rubber Dam" (lastik örtü) uygulaması, tükürük temasını sıfıra indirerek dolgunun ömrünü 2 katına çıkarabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Düşen dolgu tekrar yapıştırılır mı?
Genellikle hayır. Düşen dolgu deforme olmuştur ve dişe uyum sağlamaz. Diş hekimi çürüğü temizleyip yeni bir dolgu yapmalıdır.
Dolgu yapıldıktan sonra ne zaman yemek yenir?
Işınlı (kompozit) dolgularda uyuşukluk geçince hemen yenebilir. Amalgam dolgularda ise tam sertleşme için 2 saat beklenmeli ve 24 saat o tarafla sert çiğnenmemelidir.
Dolgu ağrı yapar mı?
İşlem sonrası 1-2 hafta soğuk-sıcak hassasiyeti normaldir. Ancak ağrı zonklayıcı ve gece uykudan uyandıracak şiddetteyse kanal tedavisi gerekebilir.
Dolgu neden 1 haftada düşer?
Genellikle uygulama sırasında dişe tükürük değmesi veya dolgunun yüksek kalması sonucu çiğneme basıncıyla kırılması nedeniyle düşer.
