Gölge Savaşları: Bilişsel Harp Ne Kadar Dayanır?

Görünmeyen Savaşın Mimarları: İsrail İstihbaratının Bilişsel Harp Stratejileri, Mossad ve Geleceğin Hibrit Tehditleri

Savaş meydanları artık sadece top seslerinin yankılandığı cepheler değil; fiber optik kabloların, algoritmaların ve insan zihninin kıvrımlarının hedef alındığı sessiz birer muharebe alanıdır. İsrail, on yıllardır süregelen güvenlik doktrinini, konvansiyonel silahların ötesine taşıyarak, dünyanın en sofistike bilişsel harp (cognitive warfare) mekanizmalarından birini inşa etmiştir. Bu makale, sadece bilinen gerçekleri tekrar etmekle kalmayıp, Mossad’ın psikolojik savaş birimi LAP’tan, Birim 8200’ün yapay zeka destekli ölüm makinelerine ve 2025 İsrail-İran geriliminde yaşanan siber kıyamete kadar, gölge savaşlarının anatomisini en ince detayına kadar masaya yatırmaktadır. Eğer dijital çağda gerçeğin nasıl büküldüğünü ve zihninizin nasıl bir savaş alanına dönüştüğünü merak ediyorsanız, bu analizi sonuna kadar okumalısınız.

Bilişsel Savaş: Hasbara'dan "Zihin İşgali"ne Geçiş

Geleneksel olarak İsrail'in kamu diplomasisi "Hasbara" (Açıklama) kavramıyla tanımlanırdı. Ancak son yıllarda yayımlanan askeri ve akademik raporlar, bu yaklaşımın yerini çok daha agresif ve bütüncül bir strateji olan "Bilişsel Savaş"a bıraktığını göstermektedir. ABD Kara Harp Okulu ve NATO analizlerine göre bilişsel savaş, "insan zihnini stratejik bir hedef ve manevra alanı" olarak görür. Amaç sadece düşmanı yanıltmak değil, düşmanın (veya hedef kitlenin) gerçeği algılama biçimini kalıcı olarak değiştirmektir.

Bu yeni doktrinde bilgi, bir iletişim aracı değil, bir silahtır. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve istihbarat birimleri, çatışmayı üç boyutta yürütmektedir: Fiziksel boyut (kinetik savaş), Enformasyonel boyut (veriler ve ağlar) ve Bilişsel boyut (algılar ve kararlar). Gazze çatışmaları ve sonrasındaki süreçte gördüğümüz üzere, "hakikat mühendisliği" (truth engineering) adı verilen tekniklerle, sahadaki gerçeklik dijital ortamda yeniden kurgulanmakta ve kitlelerin olaylara vereceği tepkiler önceden modüle edilmektedir.

Birim 8200 ve Yapay Zekanın Karanlık Yüzü: Lavender ve Gospel

İsrail'in sinyal istihbarat birimi olan Birim 8200 (Unit 8200), küresel teknoloji dünyasında genellikle başarılı startup'ların kuluçka merkezi olarak bilinir. Ancak 2023-2025 dönemindeki çatışmalar, bu birimin geliştirdiği yapay zeka sistemlerinin ne kadar ölümcül ve etik dışı olabileceğini gözler önüne sermiştir.

Yapay Zeka Destekli Hedefleme Sistemleri

Birim 8200 tarafından geliştirilen "The Gospel" (Habsora) ve "Lavender" adlı yapay zeka sistemleri, savaşın doğasını temelden değiştirmiştir. "Lavender", Gazze'deki on binlerce kişiyi gözetim verilerine (WhatsApp grupları, sosyal medya bağlantıları, cep telefonu konumları) dayanarak analiz etmiş ve onları birer "hedef" olarak işaretlemiştir. İddialara göre, sistemin belirlediği hedefleri vurma kararı, insan operatörler tarafından sadece ortalama "20 saniye" gibi bir sürede onaylanmaktadır.

Daha da ürkütücü olan "Where's Daddy?" (Babam Nerede?) adlı yazılımdır. Bu sistem, hedef alınan kişilerin evlerine girdikleri anı tespit etmekte ve saldırının, hedefin ailesiyle birlikte olduğu sırada gerçekleşmesini sağlamaktadır. Bu strateji, sivil kayıpların (collateral damage) bir hata değil, sistemin tolere ettiği, hatta bazen tercih ettiği bir "parametre" olduğunu düşündürmektedir. Birim 8200 Komutanı Yossi Sariel'in (kimliği bir güvenlik açığıyla ifşa olana kadar gizliydi) yazdığı "The Human-Machine Team" kitabı, bu makineleşmiş ölüm sürecinin teorik altyapısını oluşturmaktadır.

Mossad’ın Gölge Ordusu: LAP ve Psikolojik Operasyonlar

Mossad, sadece suikastlarla (Kidon birimi) değil, aynı zamanda "Lohamah Psichologit" (LAP) olarak bilinen Psikolojik Savaş Departmanı ile de küresel bir etki alanına sahiptir. LAP'ın temel görevi, dost veya düşman ülkelerdeki kamuoyunu İsrail'in stratejik çıkarları doğrultusunda manipüle etmektir.

Sayanim Ağı ve Medya Manipülasyonu

LAP'ın en güçlü silahlarından biri, "Sayanim" (Yardımcılar) ağıdır. Bu ağ, İsrail vatandaşı olmayan ancak Yahudi diasporasında yaşayan ve İsrail devletine ideolojik bağlılık duyan gönüllülerden oluşur. Eski Mossad ajanı Victor Ostrovsky'nin ifşalarına ve akademik çalışmalara göre, bu kişiler bulundukları ülkelerde gazeteci, editör veya bürokrat olarak görev yaparken, Mossad'ın servis ettiği dezenformasyonu "güvenilir haber" kılığında yaymaktadır.

Aviva Guttmann'ın "Manipulating Friends" (Dostları Manipüle Etmek) başlıklı çalışması, bu operasyonların Avrupa'da nasıl yürütüldüğünü, müttefik istihbarat servislerinin bile nasıl yanıltıldığını ve sahte bayrak (false flag) operasyonlarıyla terör tehditlerinin nasıl abartıldığını belgelemektedir. Örneğin, 2024 ve 2025 yıllarında UNRWA'ya (BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı) karşı yürütülen dijital karalama kampanyası, bu tür bir operasyonun klasik örneğidir. Yüzlerce sahte hesap ve "haber sitesi" görünümlü paravan yapılar, UNRWA çalışanlarını terörle ilişkilendiren, ancak kanıtlanamayan iddiaları Batı medyasında dolaşıma sokarak, kuruma giden yardımların kesilmesini sağlamıştır.

Vaka Analizi: 2025 İsrail-İran "12 Gün Savaşı" ve Siber Kaos

2025 ortalarında yaşanan ve bazı analistlerce "12 Gün Savaşı" veya "Siber Kıyamet" olarak adlandırılan İsrail-İran çatışması, bilişsel harbin gelecekte nasıl şekilleneceğinin en somut örneğidir. Bu çatışma, konvansiyonel füzelerden çok, veri tabanlarına ve sivil psikolojisine yapılan saldırılarla tarihe geçmiştir.

ISNAD Operasyonu ve Sahte Gerçeklik

Savaş sırasında "ISNAD" adı verilen ve kendisini "Müslüman Kardeşler" yanlısı bir hareket gibi sunan bir etki operasyonu tespit edilmiştir. Aslında İsrail istihbaratı tarafından yönetildiği iddia edilen bu kampanya, sahte İsrailli sosyal medya profilleri üzerinden hükümeti eleştiren, ancak temel amacı İsrail toplumu içinde korku, umutsuzluk ve kutuplaşma yaratmak olan içerikler yaymıştır. Aynı anda İran istihbaratı da (MOIS), İsrail vatandaşlarına "Nükleer sızıntı var, sığınaklara gidin" veya "Bankalar hacklendi, paranızı çekin" şeklinde sahte acil durum SMS'leri göndererek toplumsal panik yaratmayı denemiştir.

Bu süreçte Deepfake teknolojisi de sınır tanımamıştır. İranlı milletvekillerinin mecliste ABD bayrağı yaktığı 2018 tarihli videolar, yapay zeka ile manipüle edilerek veya bağlamından koparılarak "güncel" gibi servis edilmiş, İsrail Başbakanı ve İranlı liderlerin ağzından hiç söylemedikleri savaş ilanları yayınlanmıştır. Bu durum, "gerçeklik sonrası" (post-truth) çağda, gözle görülenin bile kanıt olamayacağını acı bir şekilde kanıtlamıştır.

Türkiye Cephesi: MİT ve Mossad Arasındaki "Köstebek Avı"

Türkiye, İsrail'in bölgesel istihbarat faaliyetlerinde her zaman kritik bir satranç tahtası olmuştur. Ancak 2024-2026 döneminde Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), Mossad'ın Türkiye'deki "hayalet hücrelerine" karşı tarihinin en kapsamlı operasyonlarını gerçekleştirmiştir.

MİT'in operasyonları, Mossad'ın taktik değiştirdiğini ortaya çıkarmıştır. İsrail servisi, profesyonel ajanlarını riske atmak yerine, sosyal medya ve kariyer siteleri üzerinden "özel dedektiflik" veya "pazar araştırması" adı altında eleman devşirme yoluna gitmiştir. "Metron" ve benzeri kod adlarıyla 2025 ve 2026 başlarında düzenlenen operasyonlarda, Filistinli öğrencileri takip eden, İranlı hedefleri izleyen ve Türkiye'nin savunma sanayii verilerine erişmeye çalışan onlarca kişi yakalanmıştır.

Bu operasyonların medyaya detaylı bir şekilde yansıması da Türkiye'nin kendi "karşı-bilişsel harp" stratejisinin bir parçasıdır. Ankara, bu ifşalarla hem Mossad'ın "ulaşılamaz" imajını yıkmış hem de Türkiye sahasının yabancı servisler için güvenli olmadığını tüm dünyaya ilan etmiştir. Özellikle 2025 yılında Hamas'ın elindeki Taylandlı rehinelerin kurtarılmasında MİT'in oynadığı kilit rol, Türkiye'nin istihbarat diplomasisindeki gücünü pekiştiren bir diğer unsur olmuştur.

Uzman İncelemesi: Geleceğin Savaşı Zihinlerde Kazanılacak

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kaynaklar

Akademik Raporlar ve Askeri Doktrin İncelemeleri

• Avidor, G., & Glenn, R. W. (2016). Information and Warfare: The Israeli Case. U.S. Army War College, Parameters. (İsrail'in enformasyon savaşı doktrininin temelini inceleyen ABD askeri raporu)
• De Sebastián, L. (2025). Cognitive Warfare in the Gaza Strip and West Bank Conflict. Spanish Ministry of Defense / IEEE. (Gazze çatışmasında bilişsel savaş taktiklerinin analizi)
• Guttmann, A. (2025). Manipulating Friends: Mossad's Covert Operations and Disinformation in Europe. Journal of Contemporary History. (Mossad'ın Avrupa'daki dezenformasyon faaliyetleri ve "Sayanim" ağı üzerine vaka çalışması)
• Cordey, S. (2019). Trend Analysis: The Israeli Unit 8200 — An OSINT-based study. ETH Zurich, Center for Security Studies. (Birim 8200'ün yapısı ve siber yetenekleri üzerine teknik analiz)
• Letrone, W. A. (2023/2025). “PSYOPS”, State-sponsored online disinformation in international law. Kobe University. (Devlet destekli psikolojik operasyonların uluslararası hukuk boyutu)
• Bradshaw, S., & Howard, P. N. (2020). CyberTroop Report 2020. Oxford Internet Institute. (Küresel ölçekte devlet destekli sosyal medya manipülasyon envanteri)

Haber Analizleri, Araştırmacı Gazetecilik ve Güncel Olaylar (2024-2026)

• Abraham, Y. (2024). Lavender: The AI machine directing Israel’s bombing spree in Gaza. +972 Magazine / Local Call. (Yapay zeka hedefleme sistemleri Lavender ve "Where's Daddy?" yazılımlarının ifşası)
• Myers, S. L., Odenheimer, N., & Solomon, E. (2025). Israel and Iran Usher in New Era of Psychological Warfare. The New York Times. (İsrail ve İran arasındaki 2025 geriliminde kullanılan psikolojik harp teknikleri)
• Siman-Tov, D. (2025). The ISNAD Campaign in the Israel–Iran War. INSS Insight. (İsrail toplumunu manipüle etmek için kurgulanan sahte "Müslüman Kardeşler" operasyonu ISNAD'ın analizi)
• Fake Reporter / Al Jazeera (2024). Pro-Israel online influencing operation has been targeting UNRWA report. (UNRWA'ya yönelik koordine edilmiş dijital etki operasyonları)
• Hudson Institute (2025). How Israel’s Operation Rising Lion Dismantled Iran from Within. (2025 çatışmasındaki "Rising Lion" operasyonu ve aldatma taktikleri)
• Radware (2025). Cyberattacks, Hacktivism and Disinformation in the 2025 Israel-Iran War. (Siber saldırılar ve "Predatory Sparrow" grubu hakkında teknik rapor)
• Nechin, E. (2024). The far right infiltration of Israel's media. The Guardian. (İsrail medyasının yerleşimci hareketi tarafından domine edilmesi)
• Alioglu, A. (2024). Digital Occupation: Pixelated Propaganda. Al Jazeera Centre for Studies. (Dijital işgal ve propaganda teknikleri)

Kitaplar ve Kurumsal Yapı

• Bar-Zohar, M., & Mishal, N. Mossad: The Greatest Missions of the Israeli Secret Service. (Mossad'ın operasyonel tarihini anlatan temel eser)
• Sariel, Y. (2021). The Human-Machine Team. (Birim 8200 eski komutanı tarafından yazılan, yapay zeka ve insan işbirliğini anlatan kitap - Lavender sisteminin teorik temeli)
• Segell, G. (2020). The PSYOP Military Campaign – Cognitive. Library of Congress.
• Ostrovsky, V. The Other Side of Deception. (Eski Mossad ajanının LAP birimi ve Sayanim ağı hakkındaki ifşaları)

MİT Operasyonları ve Türkiye-İsrail İstihbarat Faaliyetleri

• Anadolu Ajansı (2025). MİT, 2025 yılında suçla mücadelede çok yönlü operasyonlara imza attı. (2025 yılı faaliyet raporu ve rehine kurtarma operasyonları)
• Ekonomi Dünya (2026). MİT, Mossad'a çalıştığı tespit edilen dedektifi yakaladı. ("Metron" kod adlı operasyon ve Serkan Çiçek'in yakalanması)
• Anadolu Ajansı. MİT'ten son 3 yılda Mossad'ın ajan ağına yönelik 6 operasyon. (Türkiye'deki Mossad şebekelerine yönelik operasyonların dökümü)
• Al Jazeera World. Protocol 15 & 44: Inside the dark world of Israeli intelligence-gathering in Turkey. (MİT'in 2021 ve 2022'deki Mossad operasyonlarını konu alan belgesel verileri)
• Middle East Forum (2026). Turkey intensifies covert campaign against Israel. (Türkiye'nin karşı istihbarat hamlelerinin dış basındaki yansıması)